Wielkie badania pokazują, jak zwierzęta reagują na obecność ludzi
27 maja 2026, 09:04Ekolodzy od dziesięcioleci dokumentują, jak fizyczne przekształcanie środowiska – urbanizacja, rolnictwo i infrastruktura transportowa – niszczą siedliska i spychają dzikie gatunki na margines. Jednak obok tego wymiaru istnieje drugi, znacznie trudniejszy do uchwycenia: dynamiczna, zmienna w czasie i przestrzeni obecność samych ludzi i pojazdów. Nowe badania opublikowane w czasopiśmie Science pokazują, że sam fakt naszej obecności w lesie, nawet bez jakiejkolwiek fizycznej ingerencji w środowisko, potrafi głęboko i mierzalnie zmienić zachowanie dzikich zwierząt.
Neolityczne polowania na bobry. Nasi przodkowie nosili lepsze ubrania niż sądzimy
6 maja 2026, 11:17Przez powiat Salzland w Saksonii-Anhalt będzie przebiegała nowa linia wysokiego napięcia, a że przechodzi ona przez obszary, na których istniało wiele osad, podjęto tam prace archeologiczne. Naukowcy badali między innymi wyniesienie terenu, które było zasiedlone już w neolicie, a osadnictwo kontynuowano w epoce brązu i żelaza. Wśród typowych znalezisk, jak doły posłupowe, jamy zasobowe, rowy czy pochówki, wyróżniał się jeden obiekt – jama o średnicy około 80 centymetrów gęsto wypełniona kośćmi zwierzęcymi. Już na pierwszy rzut oka archeolodzy zauważyli charakterystyczne zęby bobrów.
Paradoksalna zależność: języki bardziej zróżnicowane tam, gdzie mniej zróżnicowane geny
6 maja 2026, 07:31Ludzkie języki w niezwykłym stopniu różnią się między sobą. Jedne stawiają czasownik na początku zdania, inne na końcu, jeszcze inne w środku. Jedne posługują się tonami, inne nie. Jedne opisują „palec” i „dłoń” tym samym słowem, inne mają odrębne pojęcia. Dlaczego ta różnorodność jest tak nierównomiernie rozłożona na mapie świata? Dlaczego jedne regiony są prawdziwymi mozaikami językowymi, a w innych dominuje jeden wzorzec? Odpowiedź, jak pokazują badania opublikowane właśnie na łamach PNAS, tkwi w genetyce mieszkańców poszczególnych obszarów.
Śmiercionośne osuwiska w górach to skutek działalności człowieka
10 kwietnia 2026, 07:39Przyczyna śmiertelnych osuwisk górskich leży nie tyle w działaniu sił natury, co człowieka, informują na łamach Science Advances tureccy naukowcy. Z ich badań wynika, że to nie stromy teren ani ulewne deszcze są główną przyczyną śmiertelnych ofiar związanych z osuwiskami. Decydującą rolę odgrywa człowiek, to, co robi z górskim krajobrazem, i jak zamożny jest kraj, w którym mieszka.
Największy kurhan Skandynawii to nie grobowiec, a reakcja na katastrofę klimatyczną?
7 kwietnia 2026, 07:45Na południowym brzegu jeziora Ljøgottjern, około czterdziestu kilometrów na północ od Oslo, wznosi się największy prehistoryczny kurhan Skandynawii. Raknehaugen — „Kopiec Rakniego" — ma niemal sto metrów średnicy i trzynaście metrów wysokości. Został wzniesiony w połowie VI wieku, podczas przejścia z wczesnej do późnej epoki żelaza w Skandynawii. Od dziesięcioleci był interpretowany jako grobowiec kogoś niezwykle ważnego. Nowe badania przynoszą zupełnie inną interpretację.
Jeziora przyspieszają topnienie lodowców Grenlandii
2 kwietnia 2026, 12:01Cieplejsze powietrze i wody morskie powodują, że od 2002 roku Grenlandia traci około 264 gigaton (miliardów ton) lodu rocznie. Teraz dzięki badaniom przeprowadzonym przez naukowców z University of Leeds dowiedzieliśmy się o mniej znanym mechanizmie, który przyspiesza utratę lodu - jeziorach tworzących się gdy lądolód się wycofuje. Naukowcy zauważyli, że tam, gdzie pojawiają się jeziora, lód szybciej topnieje, co może globalnie przyspieszać utratę masy lodu.
Jedyny taki posąg – pomnik konny Marka Aureliusza
1 kwietnia 2026, 07:14Posąg konny Marka Aureliusza to jedyne zachowane do dzisiaj przedstawienie ponadnaturalnej wielkości pogańskiego cesarza rzymskiego na koniu. Cesarz-filozof, którego „Rozmyślania” czyta się do dzisiaj, był ostatnim z pięciu dobrych cesarzy, których rządy – od Nerwy w 96 roku po Marka Aureliusza w 180 roku – są częstokroć uznawane za złoty wiek cesarstwa rzymskiego.
Już w czasach preinkaskich kwitł, wiodący przez Andy, szlak handlu papugami
16 marca 2026, 08:53Pachacamac — położone niedaleko Limy nadmorskie centrum religijne na środkowym wybrzeżu Peru — przez stulecia padało ofiarą rabusiów. Szacuje się, że splądrowali oni większość spośród 60–80 tysięcy pochówków istniejących niegdyś na tym terenie. Zdecydowana większość z nich została okradziona jeszcze zanim trafili tutaj profesjonalni archeolodzy. Tym cenniejsze okazało się odkrycie w 2005 roku nienaruszonego grobowca, na który trafiono na Cmentarzu Uhlego.
Dama z Elche, niezwykły zabytek sztuki prehiszpańskiej
13 marca 2026, 06:34Chcielibyśmy Wam przedstawić Damę z Elche, wspaniałą starożytną rzeźbę, którą podejrzewano, że jest dziełem słynnego XIX-wiecznego fałszerza dzieł sztuki.
W Wielkiej Brytanii znaleziono jedno z najstarszych narzędzi z kości słonia. Służyło do retuszu
22 stycznia 2026, 17:06Podczas wykopalisk z Boxgrove w West Sussex archeolodzy trafili na jedno z najstarszych narzędzi z kości słonia. Pochodzi ono sprzed 480 000 lat jest o ponad 30 000 lat starsze niż jakiekolwiek podobne narzędzie znane z terenu Europy. Było wykorzystywane przez przedstawicieli kultury aszelskiej do retuszowania pięściaków i innych kamiennych narzędzi w celu nadania im ostrości. Wraz z nim znaleziono kamienne narzędzia służące do dzielenia mięsa upolowanych zwierząt.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 …
